Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người chúng ta thường cảm thấy bế tắc hoặc khó đạt được mục tiêu dù đã cố gắng. Đôi khi, vấn đề không nằm ở sự thiếu nỗ lực mà ở cách chúng ta nhìn nhận và tiếp cận mọi việc.
Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá những cách thực tế để làm mới tư duy, giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về các thử thách và từng bước tiến gần hơn đến những gì mình mong muốn, từ công việc đến cuộc sống cá nhân.
Hiểu rõ “điểm nghẽn” trong tư duy
Trước khi muốn thay đổi, chúng ta cần nhận diện được điều gì đang kìm hãm mình. Thường thì, những rào cản lớn nhất lại đến từ chính suy nghĩ bên trong, chứ không phải hoàn cảnh bên ngoài.
Ví dụ, nỗi sợ thất bại có thể khiến chúng ta không dám bắt đầu. Hay thói quen so sánh bản thân với người khác một cách tiêu cực làm mất đi động lực. Việc ngại thay đổi, muốn giữ mọi thứ như cũ cũng là một “điểm nghẽn” phổ biến. Hãy thử dành chút thời gian tự hỏi: Điều gì đang thực sự cản trở mình tiến lên?
Thực hành tư duy phát triển (Growth Mindset) một cách đơn giản
Tư duy phát triển không phải là khái niệm quá cao siêu. Nó đơn giản là tin rằng khả năng của mình có thể cải thiện qua nỗ lực và học hỏi. Thay vì xem thất bại là dấu chấm hết, hãy coi đó là một bài học để rút kinh nghiệm.
Khi gặp khó khăn, đừng vội nản lòng. Hãy tập trung vào quá trình mình đã cố gắng và những gì mình học được, thay vì chỉ chăm chăm vào kết quả cuối cùng. Học hỏi từ người khác là điều tốt, nhưng tránh so sánh mình với họ một cách tiêu cực, mà hãy lấy đó làm động lực để phát triển bản thân.
Tuy nhiên, việc áp dụng tư duy phát triển vào thực tế không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều người có thể hiểu và tin vào nó, nhưng khi đối mặt với thử thách thật sự, đặc biệt là những việc đòi hỏi sự kiên trì dài hạn, họ dễ dàng quay lại với lối suy nghĩ cũ. Việc tin rằng mình có thể cải thiện là một chuyện, nhưng việc thực sự dành thời gian, công sức để học hỏi và luyện tập lại là chuyện khác. Sự nản lòng thường xuất hiện khi nỗ lực bỏ ra chưa thấy kết quả ngay lập tức.
Hơn nữa, trong môi trường làm việc hay thậm chí là trong gia đình, việc thực hành tư duy phát triển đôi khi còn gặp phải áp lực từ những người xung quanh. Khi bạn sẵn sàng nhìn nhận sai lầm để học hỏi, nhưng những người khác lại chỉ muốn tránh né trách nhiệm hoặc đổ lỗi, bạn có thể cảm thấy lạc lõng hoặc bị hiểu lầm. Việc chấp nhận thất bại cá nhân để rút kinh nghiệm đòi hỏi một sự dũng cảm nhất định, đặc biệt là khi phải đối mặt với sự đánh giá từ người khác. Đây là điều mà lý thuyết thường ít đề cập đến.
Đặt mục tiêu “vừa sức” nhưng có tính thử thách
Mục tiêu quá lớn dễ gây nản chí, còn mục tiêu quá dễ lại không tạo động lực. Bí quyết là đặt ra những mục tiêu có tính thử thách nhưng vẫn nằm trong khả năng thực hiện của mình ở thời điểm hiện tại.
Một cách hiệu quả là chia nhỏ mục tiêu lớn thành nhiều bước nhỏ hơn. Ví dụ, nếu muốn học một kỹ năng mới, hãy đặt mục tiêu học 30 phút mỗi ngày thay vì đặt mục tiêu thành thạo ngay lập tức. Tập trung vào 1-2 mục tiêu chính tại một thời điểm cũng giúp bạn dồn năng lượng và nguồn lực hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, việc xác định “vừa sức” không phải lúc nào cũng dễ dàng và cố định. Khả năng của chúng ta có thể thay đổi theo từng ngày, phụ thuộc vào sức khỏe, tinh thần, hay những biến cố bất ngờ trong cuộc sống. Một mục tiêu tưởng chừng “vừa sức” vào hôm qua có thể trở nên quá sức vào hôm nay, và ngược lại. Việc bỏ qua yếu tố động này dễ dẫn đến cảm giác thất vọng khi không đạt được những gì mình đã đặt ra, dù ban đầu nó có vẻ hợp lý.
Một điểm nữa thường bị bỏ qua là sự cần thiết phải thường xuyên xem xét và điều chỉnh mục tiêu. Nhiều người đặt mục tiêu rồi cứ thế bám theo, mà quên mất rằng bối cảnh có thể đã thay đổi. Nếu không đánh giá lại, mục tiêu “vừa sức” ban đầu có thể trở nên quá dễ, không còn tạo động lực, hoặc ngược lại, trở nên quá khó do có thêm những yếu tố mới phát sinh. Điều này không chỉ làm lãng phí thời gian mà còn khiến chúng ta mất đi cơ hội để đặt ra những thử thách phù hợp hơn với năng lực hiện tại.
Ngoài ra, duy trì động lực trong suốt hành trình cũng là một thách thức lớn, ngay cả với những mục tiêu “vừa sức”. Giai đoạn đầu thường có nhiều hứng khởi, nhưng khi đi vào guồng quay lặp đi lặp lại, sự nhàm chán dễ xuất hiện. Đây là lúc nhiều người dễ bỏ cuộc nhất, không phải vì mục tiêu quá khó, mà vì thiếu đi sự kiên trì và niềm vui trong quá trình thực hiện. Việc tìm cách giữ lửa, dù chỉ là những phần thưởng nhỏ hay việc ghi nhận tiến độ, sẽ giúp bạn vượt qua những giai đoạn “trùng xuống” này.
Tạo thói quen phản tư và điều chỉnh
Phản tư là việc nhìn lại những gì đã qua để hiểu rõ hơn về bản thân và hành động của mình. Bạn không cần phải làm điều này quá phức tạp. Chỉ cần dành 5-10 phút cuối ngày hoặc cuối tuần để tự hỏi:
- Hôm nay/tuần này mình đã làm tốt điều gì?
- Điều gì mình có thể làm tốt hơn?
- Có điều gì mình đã học được không?
Việc này giúp bạn nhận ra những điểm cần cải thiện và điều chỉnh kịp thời, thay vì lặp lại những sai lầm cũ. Quan trọng là không quá khắt khe với bản thân, hãy tập trung vào sự tiến bộ từng chút một.
Tìm kiếm góc nhìn mới từ môi trường xung quanh
Đôi khi, chúng ta bị mắc kẹt trong lối suy nghĩ cũ vì ít tiếp xúc với những ý tưởng mới. Hãy chủ động mở rộng thế giới quan của mình.
Đọc sách, báo, nghe podcast về nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ những gì liên quan trực tiếp đến công việc của bạn. Trò chuyện với những người có kinh nghiệm, quan điểm sống khác biệt. Tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc trải nghiệm những điều mới mẻ cũng là cách hay để kích thích tư duy và có thêm những góc nhìn đa chiều.
Quản lý năng lượng, không chỉ thời gian
Để có tư duy minh mẫn và khả năng bứt phá, chúng ta cần có đủ năng lượng. Việc chỉ quản lý thời gian mà bỏ qua năng lượng là một thiếu sót lớn. Hãy đảm bảo bạn có đủ giấc ngủ, ăn uống lành mạnh và dành thời gian cho việc nghỉ ngơi, thư giãn.
Tránh ôm đồm quá nhiều việc cùng lúc, điều này dễ dẫn đến kiệt sức và giảm hiệu quả tư duy. Học cách biết khi nào cần tạm dừng, cho phép bản thân “sạc lại” năng lượng. Một cơ thể khỏe mạnh và tinh thần thoải mái sẽ là nền tảng vững chắc cho một tư duy sắc bén.
