Bếp gas – người bạn thân quen nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro
Trong căn bếp của mỗi gia đình Việt, bếp gas từ lâu đã trở thành một người bạn đồng hành quen thuộc, giúp chúng ta nấu nên những bữa ăn ngon và ấm cúng. Tuy nhiên, sự tiện lợi này đôi khi lại đi kèm với những rủi ro tiềm ẩn nếu chúng ta lơ là, chủ quan trong quá trình sử dụng. Các sự cố cháy nổ liên quan đến bếp gas không phải là hiếm, và hậu quả của chúng thì vô cùng nặng nề. Nhưng bạn đừng quá lo lắng, bởi vì an toàn hoàn toàn nằm trong tầm tay của bạn.
Với phương châm “Cho Cuộc Sống Dễ Dàng Hơn”, Kênh Đời Sống sẽ cùng bạn tìm hiểu tất tần tật các mẹo vặt và quy tắc vàng để sử dụng bếp gas an toàn tuyệt đối. Chỉ cần một chút cẩn thận và những thói quen tốt, bạn hoàn toàn có thể biến căn bếp của mình thành một không gian an toàn, để mỗi giờ phút nấu nướng đều là niềm vui trọn vẹn.
1. Nền tảng của an toàn: Chọn mua và lắp đặt bếp gas đúng chuẩn
Mọi thứ đều bắt đầu từ gốc rễ. Một chiếc bếp gas an toàn phải được lựa chọn và lắp đặt đúng cách ngay từ đầu. Đừng tiết kiệm hay qua loa ở bước quan trọng này, vì nó chính là lá chắn bảo vệ đầu tiên cho gia đình bạn.
Lựa chọn bếp, bình gas và phụ kiện chất lượng
- Bếp gas: Ưu tiên lựa chọn các sản phẩm từ những thương hiệu uy tín, có tên tuổi trên thị trường. Bếp cần có tem kiểm định chất lượng, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và các tính năng an toàn đi kèm như tự động ngắt gas khi có sự cố (gió thổi tắt lửa, nước trào…).
- Bình gas: Chỉ mua bình gas tại các đại lý, cửa hàng chính hãng, uy tín. Kiểm tra kỹ vỏ bình còn nguyên vẹn, không móp méo, không gỉ sét quá mức, và quan trọng là còn tem niêm phong và tem kiểm định an toàn của cơ quan chức năng.
- Dây dẫn và van điều áp: Đây là những bộ phận cực kỳ quan trọng. Nên chọn loại dây dẫn gas lõi thép, có vỏ bọc chắc chắn, chống chuột cắn và có hạn sử dụng rõ ràng. Van điều áp cũng cần là hàng chính hãng, hoạt động tốt để đảm bảo áp suất gas ổn định và an toàn.
Vị trí lắp đặt bếp gas thông minh
Không phải vị trí nào trong bếp cũng thích hợp để đặt bếp gas. Một vị trí lắp đặt sai có thể làm tăng nguy cơ cháy nổ. Hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Thoáng khí: Đặt bếp ở nơi thông thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp (ví dụ như đối diện cửa sổ lớn). Gió có thể làm tắt lửa đột ngột, gây rò rỉ gas rất nguy hiểm.
- Cách xa vật liệu dễ cháy: Bếp gas nên được đặt cách tường ít nhất 15cm, cách các vật dụng dễ bắt lửa như rèm cửa, giấy, tủ gỗ, ổ cắm điện ít nhất 1 – 1.5 mét.
- Bề mặt vững chắc: Đặt bếp trên một bề mặt phẳng, chắc chắn, không bị cập kênh để tránh nồi niêu bị nghiêng đổ trong quá trình nấu.
- Vị trí bình gas: Bình gas phải luôn được đặt ở vị trí thẳng đứng, thấp hơn mặt bếp và cách bếp khoảng 1 – 1.5 mét. Tuyệt đối không đặt bình gas trong tủ bếp kín hoặc những nơi không có không khí lưu thông.
2. Những thói quen vàng trong quá trình sử dụng bếp gas hàng ngày
An toàn được xây dựng từ những thói quen nhỏ nhất. Việc tạo lập và duy trì các thói quen tốt khi nấu nướng sẽ giúp bạn loại bỏ phần lớn các nguy cơ tiềm ẩn.
Quy trình Bật – Tắt bếp chuẩn không cần chỉnh
- Khi bật bếp: Luôn tuân thủ quy tắc “mở van bình gas trước, bật bếp sau”. Mở van đầu bình gas, sau đó ấn và xoay núm vặn của bếp ngược chiều kim đồng hồ để đánh lửa. Giữ tay vài giây để gas cháy ổn định rồi mới buông ra.
- Khi tắt bếp: Làm ngược lại! Luôn “khóa van bình gas trước, tắt bếp sau”. Sau khi nấu xong, hãy vặn khóa van bình gas lại. Chờ cho ngọn lửa trên bếp tắt hẳn (do gas trong dây dẫn đã cháy hết) rồi mới xoay núm vặn của bếp về vị trí OFF. Đây là thói quen quan trọng nhất giúp đảm bảo không còn gas rò rỉ ra ngoài sau khi sử dụng.
Những lưu ý khi đang nấu nướng
- Luôn có người trông coi: Tuyệt đối không rời khỏi bếp khi đang nấu ăn, đặc biệt là các món chiên, xào, rán cần nhiệt độ cao. Chỉ một phút lơ là cũng có thể gây ra cháy nổ.
- Điều chỉnh ngọn lửa phù hợp: Vặn lửa ở mức vừa phải, đảm bảo ngọn lửa cháy đều và nằm gọn trong đáy nồi. Ngọn lửa quá to trùm ra ngoài thành nồi không chỉ gây lãng phí gas mà còn dễ bén vào tay cầm hoặc các vật dụng xung quanh.
- Tránh để thức ăn, nước trào ra bếp: Nước trào ra có thể làm tắt lửa đột ngột trong khi gas vẫn tiếp tục xì ra. Ngoài ra, dầu mỡ và vụn thức ăn tích tụ lâu ngày cũng là vật liệu dễ bắt lửa.
- Sử dụng nồi, chảo phù hợp: Không dùng nồi quá to hoặc quá nặng so với kiềng bếp. Điều này có thể gây mất cân bằng, dễ lật đổ và gây nguy hiểm.
3. “Khám sức khỏe” định kỳ cho hệ thống bếp gas nhà bạn
Giống như cơ thể con người, bếp gas và các phụ kiện cũng cần được “khám sức khỏe” định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề và đảm bảo chúng luôn hoạt động trong tình trạng tốt nhất. Đừng đợi “mất bò mới lo làm chuồng”.
Kiểm tra dây dẫn gas và van khóa
Nên kiểm tra định kỳ ít nhất 1 lần/tháng và thay mới sau 2-3 năm sử dụng. Cách kiểm tra đơn giản nhất là dùng nước xà phòng:
- Pha một ít xà phòng rửa bát vào nước để tạo bọt.
- Quét nước xà phòng lên khắp bề mặt dây dẫn và các điểm nối với van, bếp.
- Mở van bình gas. Nếu thấy có bong bóng nổi lên ở bất kỳ vị trí nào, chứng tỏ gas đang bị rò rỉ. Bạn cần khóa van gas ngay lập tức và gọi thợ đến thay thế.
Vệ sinh bếp gas thường xuyên
Một chiếc bếp sạch sẽ không chỉ đẹp mắt mà còn an toàn hơn. Dầu mỡ, thức ăn thừa bám vào mâm chia lửa, kim đánh lửa có thể gây tắc nghẽn, khiến lửa cháy không đều, lửa đỏ, và tiềm ẩn nguy cơ bắt lửa. Hãy dành thời gian vệ sinh bếp sau mỗi lần nấu hoặc ít nhất 1 lần/tuần. Chú ý làm sạch kỹ phần mâm chia lửa để các khe thoát gas luôn thông thoáng.
4. Kỹ năng sinh tồn: Xử lý bình tĩnh và chính xác khi phát hiện rò rỉ gas
Dù đã cẩn thận đến mấy, sự cố vẫn có thể xảy ra. Điều quan trọng nhất lúc này là phải thật bình tĩnh và xử lý đúng cách để ngăn chặn thảm họa. Nếu bạn ngửi thấy mùi gas nồng nặc trong nhà, hãy thực hiện ngay các bước sau:
- Tuyệt đối không tạo ra tia lửa điện: Không bật/tắt bất kỳ công tắc đèn, quạt nào, không rút hay cắm phích cắm điện, không sử dụng điện thoại, diêm, bật lửa trong khu vực có gas. Tia lửa điện dù là nhỏ nhất cũng có thể kích hoạt một vụ nổ.
- Khóa van bình gas ngay lập tức: Đây là hành động ưu tiên số một để ngăn gas tiếp tục rò rỉ.
- Mở tất cả các cửa: Mở rộng cửa chính, cửa sổ để tạo luồng không khí đối lưu, giúp khí gas thoát ra ngoài nhanh nhất có thể. Khí gas nặng hơn không khí nên sẽ lan ra dưới sàn nhà.
- Sử dụng các dụng cụ thủ công để lùa khí: Dùng bìa carton, quạt tay để quạt và lùa khí gas ra ngoài. Không dùng quạt máy vì động cơ quạt có thể phát sinh tia lửa điện.
- Di tản mọi người: Nhanh chóng đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm.
- Gọi trợ giúp từ nơi an toàn: Sau khi đã ra khỏi nhà, hãy gọi ngay cho đại lý gas hoặc số cứu hỏa khẩn cấp 114 để được hỗ trợ.
5. Những sai lầm phổ biến cần tránh tuyệt đối
Đôi khi, những thói quen tưởng chừng vô hại lại là nguyên nhân dẫn đến các sự cố đáng tiếc. Hãy kiểm tra xem bạn có đang mắc phải những sai lầm này không nhé:
- Sử dụng bình gas mini sang chiết lại: Đây là một hành động cực kỳ nguy hiểm. Các bình gas mini chỉ được thiết kế để sử dụng một lần. Việc sang chiết lại làm mất an toàn, vỏ bình mỏng manh có thể phát nổ bất cứ lúc nào.
- Tự ý sửa chữa bếp, van, bình gas: Nếu không có chuyên môn, việc tự ý sửa chữa có thể làm tình hình tồi tệ hơn. Hãy luôn gọi thợ kỹ thuật chuyên nghiệp.
- Không khóa van gas sau khi sử dụng: Đây là sai lầm phổ biến nhất, tạo điều kiện cho gas có thể rò rỉ liên tục nếu dây dẫn hoặc bếp có vấn đề.
- Đặt bình gas nằm ngang: Luôn đặt bình gas thẳng đứng. Đặt nằm ngang có thể gây tắc gas, áp suất không ổn định và tăng nguy cơ cháy nổ.
An tâm vào bếp, vui hưởng những bữa ăn ngon
Sử dụng bếp gas an toàn không hề phức tạp. Nó chỉ đòi hỏi sự cẩn thận, kiến thức đúng và việc hình thành những thói quen tốt mỗi ngày. Bằng việc áp dụng những mẹo vặt và quy tắc mà Kênh Đời Sống vừa chia sẻ, bạn không chỉ bảo vệ an toàn cho chính mình, gia đình mà còn tạo ra một không gian bếp thực sự yên bình và ấm cúng.
Hãy nhớ rằng, một chút quan tâm hôm nay là sự an toàn cho cả ngày mai. Chúc bạn sẽ luôn có những giờ phút nấu nướng vui vẻ và những bữa ăn ngon miệng bên người thân yêu!
