Trong bếp mỗi gia đình, gia vị là thứ không thể thiếu để tạo nên hương vị đặc trưng cho món ăn. Tuy nhiên, việc bảo quản chúng sao cho giữ được mùi vị, chất lượng lâu dài mà không bị hỏng hay mất mùi không phải ai cũng biết. Nếu không cẩn thận, gia vị có thể nhanh chóng mất đi độ tươi ngon, thậm chí bị mốc, gây lãng phí.
Bài viết này sẽ chia sẻ những mẹo đơn giản, dễ áp dụng để bạn có thể tận dụng tối đa từng loại gia vị, vừa tiết kiệm chi phí mua sắm vừa giúp món ăn luôn thơm ngon, đậm đà. Hãy cùng tìm hiểu cách giữ cho căn bếp của bạn luôn đầy ắp hương vị tươi mới.
Gia vị khô: Tránh ẩm mốc, giữ mùi thơm
Các loại gia vị khô như bột ớt, bột tiêu, bột nghệ, quế, hồi, muối, đường thường được dùng phổ biến. Để chúng giữ được mùi thơm và không bị ẩm mốc, điều quan trọng nhất là hạn chế tiếp xúc với không khí và độ ẩm.
- Dùng hũ kín khí: Luôn đựng gia vị khô trong các hũ thủy tinh hoặc nhựa có nắp đậy kín. Điều này giúp ngăn không khí và hơi ẩm xâm nhập, giữ cho gia vị không bị vón cục hay mất mùi.
- Nơi khô ráo, thoáng mát: Đặt các hũ gia vị ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa bếp nấu hoặc cửa sổ có ánh nắng trực tiếp. Nhiệt độ và ánh sáng cao là nguyên nhân chính làm gia vị nhanh hỏng và bay mùi.
- Tránh dùng tay ướt: Khi lấy gia vị, hãy dùng thìa khô ráo. Tránh dùng tay ướt hoặc thìa dính nước để múc, vì nước có thể làm ẩm gia vị và tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.
- Dán nhãn và ghi ngày: Để dễ dàng theo dõi, bạn nên dán nhãn ghi tên gia vị và ngày mua hoặc ngày mở nắp lên từng hũ. Điều này giúp bạn ưu tiên dùng những loại đã mở trước, tránh để quá lâu.
Gia vị tươi: Kéo dài độ tươi ngon
Hành, tỏi, gừng, ớt, sả, các loại rau thơm là những gia vị tươi không thể thiếu trong nhiều món ăn Việt. Bảo quản đúng cách sẽ giúp chúng giữ được độ tươi ngon lâu hơn.
- Hành, tỏi, gừng: Nên để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và không nên cho vào tủ lạnh ngay khi chưa bóc vỏ. Nếu đã bóc vỏ, có thể cho vào hộp kín và để ngăn mát tủ lạnh.
- Ớt, sả: Rửa sạch, để thật ráo nước, sau đó cho vào hộp kín hoặc túi zip và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Sả có thể cắt khúc và đông lạnh để dùng dần.
- Rau thơm (ngò, húng quế, hành lá): Rửa sạch, vẩy thật khô nước. Sau đó, bọc rau bằng giấy báo hoặc khăn ẩm rồi cho vào túi zip hoặc hộp kín, để ngăn mát tủ lạnh. Cách này giúp rau giữ được độ tươi lâu hơn vài ngày.
- Đông lạnh một số loại: Một số loại gia vị tươi như hành lá cắt nhỏ, gừng băm, sả băm có thể chia thành từng phần nhỏ và đông lạnh trong khay đá hoặc hộp kín. Khi cần dùng, chỉ việc lấy ra mà không cần rã đông hoàn toàn.
Tuy nhiên, một điểm mà nhiều người dễ bỏ qua là việc làm khô hoàn toàn gia vị trước khi cất. Dù là rửa sạch hay chỉ đơn giản là hơi ẩm, một chút nước còn sót lại cũng có thể là nguyên nhân chính khiến chúng nhanh chóng bị úng, mốc, dù đã được bọc kín hay cho vào hộp. Việc này đôi khi tốn thêm vài phút nhưng lại quyết định phần lớn hiệu quả bảo quản.
Cần lưu ý rằng, dù bảo quản tốt đến mấy, các loại gia vị tươi, đặc biệt là rau thơm, vẫn sẽ mất đi một phần hương vị và độ giòn ban đầu theo thời gian. Gia vị đông lạnh tiện lợi nhưng thường chỉ phù hợp cho các món cần nấu chín, vì kết cấu và mùi thơm sẽ không còn được như khi mới hái. Điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng món ăn, nhất là những món đòi hỏi sự tươi mới tuyệt đối của rau gia vị.
Thực tế, việc bảo quản gia vị tươi đòi hỏi sự tỉ mỉ và tốn chút thời gian chuẩn bị ban đầu. Nhiều khi, chúng ta cất giữ cẩn thận nhưng rồi lại quên mất sự tồn tại của chúng trong tủ lạnh hoặc tủ đông, dẫn đến việc chúng vẫn bị hỏng hoặc quá hạn sử dụng mà không được dùng đến. Đôi khi, việc mua một lượng vừa đủ dùng cho vài ngày, dù có vẻ tốn công đi chợ hơn, lại là cách hiệu quả hơn để đảm bảo gia vị luôn tươi ngon và không bị lãng phí.
Nước chấm và gia vị dạng lỏng: Đảm bảo chất lượng
Nước mắm, xì dầu, dầu ăn, giấm, tương ớt, tương cà là những gia vị dạng lỏng quen thuộc. Việc bảo quản chúng cũng cần sự chú ý để không làm ảnh hưởng đến hương vị và chất lượng.
- Đậy kín sau khi dùng: Luôn đảm bảo nắp chai được đậy kín ngay sau khi sử dụng để tránh không khí lọt vào, làm oxy hóa và thay đổi mùi vị của gia vị.
- Nơi thoáng mát, tránh nhiệt độ cao: Hầu hết các loại nước chấm và dầu ăn nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao (như gần bếp gas). Nhiệt độ cao có thể làm dầu bị ôi, nước chấm bị biến chất.
- Một số loại cần tủ lạnh: Tương ớt, tương cà, sốt mayonnaise và một số loại nước chấm đặc biệt khác thường cần được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh sau khi đã mở nắp để kéo dài thời gian sử dụng. Hãy đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì sản phẩm.
- Kiểm tra hạn sử dụng: Luôn chú ý đến hạn sử dụng của các loại gia vị dạng lỏng. Dù được bảo quản tốt, chúng vẫn có thể hết hạn và không còn an toàn để sử dụng.
Một điểm mà nhiều người ít để ý là kích thước chai. Mua chai lớn thường có vẻ tiết kiệm hơn, nhưng nếu gia đình ít người hoặc tần suất sử dụng không nhiều, việc giữ một chai nước mắm hay dầu ăn lớn đã mở nắp trong thời gian dài có thể làm giảm chất lượng sản phẩm nhanh hơn. Dù bạn đậy kín và để nơi mát, việc tiếp xúc với không khí mỗi lần mở ra vẫn diễn ra. Khi đó, phần còn lại trong chai có thể không còn giữ được hương vị tốt nhất, thậm chí có nguy cơ biến chất trước khi dùng hết, dẫn đến lãng phí không đáng có.
Ngoài việc đậy kín, đừng quên vệ sinh miệng chai và nắp. Nhiều khi, một chút nước mắm hay dầu ăn còn đọng lại ở miệng chai, lâu ngày sẽ khô lại, gây dính bẩn, thu hút côn trùng hoặc thậm chí là mốc. Việc này không chỉ mất vệ sinh mà còn làm cho việc đóng mở nắp trở nên khó khăn hơn, đôi khi còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nếu vi khuẩn từ bên ngoài xâm nhập.
Một thói quen khác là chiết gia vị từ chai lớn sang chai nhỏ hơn hoặc sang các bình đựng đẹp mắt. Dù tiện lợi và trông gọn gàng hơn, việc này tiềm ẩn một số rủi ro. Thứ nhất, chai đựng mới có thể không được tiệt trùng kỹ, dễ đưa vi khuẩn vào. Thứ hai, thông tin về hạn sử dụng, thành phần trên nhãn gốc bị mất đi, khiến bạn khó kiểm soát chất lượng. Cuối cùng, mỗi lần chiết cũng là một lần gia vị tiếp xúc với không khí nhiều hơn, đẩy nhanh quá trình oxy hóa.
Những điều cần tránh khi bảo quản gia vị
Để gia vị luôn giữ được chất lượng tốt nhất, có một số thói quen bạn nên tránh:
- Để gia vị gần bếp hoặc cửa sổ: Nhiệt độ và ánh sáng trực tiếp là kẻ thù của gia vị, làm chúng nhanh chóng mất mùi và hỏng.
- Dùng chung dụng cụ: Tránh dùng chung thìa hoặc đũa để lấy các loại gia vị khác nhau, đặc biệt là giữa gia vị khô và ướt, để ngăn ngừa lây nhiễm chéo và ẩm mốc.
- Mua quá nhiều một lúc: Dù mua số lượng lớn có vẻ tiết kiệm, nhưng nếu không dùng hết kịp, gia vị sẽ mất đi chất lượng. Hãy mua lượng vừa đủ dùng trong khoảng thời gian hợp lý.
- Để gia vị tiếp xúc trực tiếp với không khí: Luôn đậy kín nắp hoặc buộc chặt miệng túi sau khi sử dụng để hạn chế tối đa việc gia vị tiếp xúc với không khí.
Thói quen nhỏ, lợi ích lớn cho căn bếp
Việc bảo quản gia vị đúng cách không chỉ giúp bạn giữ được hương vị tươi ngon cho món ăn mà còn là một cách tiết kiệm chi tiêu hiệu quả. Thay vì phải bỏ đi những lọ gia vị bị hỏng hay mất mùi, bạn có thể tận dụng chúng tối đa. Những mẹo nhỏ này không tốn nhiều thời gian hay công sức, nhưng lại mang lại lợi ích lớn cho căn bếp và bữa ăn hàng ngày của gia đình bạn. Hãy bắt đầu áp dụng ngay hôm nay để thấy sự khác biệt nhé!
